Inleiding College van Bestuur

U heeft zojuist het jaarverslag 2011 van Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio opengeklikt (respectievelijk -getikt, als u een tablet bezit). Dit jaarverslag is namelijk digitaal. En dat heeft een reden. De 21e eeuw staat in het teken van informatie en innovatie. Tijden veranderen! Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio bereidt zich intensief voor op de 21e eeuw. Niet alleen informatief, maar ook - en vooral - lerend. Vandaar ons motto: 'Nu leren voor straks'.

De jaarverslagen 2007 tot en met 2010 gingen over opbouwen, richten en inrichten. Het 'huis' van onze organisatie werd op orde gebracht. Nu dat gebeurd is, kunnen we resultaten en opbrengsten met elkaar delen. De 21e eeuw vormt daarbij onze toetssteen, zoals we ook in ons Strategisch Beleidsplan 2012-2014 aangeven. Hoe toekomstgericht zijn we bezig? In welke mate voldoen we aan 'Nu leren voor straks'? Door te delen, kunnen we elkaar inspireren. We doen dat, net als bij de vorige jaarverslagen, in een 'meerluik', een serie.

Expeditie
Uiteraard weten we niet wat de 21e eeuw ons zal brengen. De toekomst is ongewis. Daarom zien we dit jaarverslag en de volgende jaarverslagen als een terugblik én als een kijkje in de nabije toekomst. We hebben daarvoor een verhaallijn bedacht: drie leerkrachten uit het PO, het VO en het SO gaan een expeditie naar de 21e eeuw maken. Ze houden daarvan een reisweblog bij. In 2011 is het voornemen ontstaan. In 2012 vinden ze elkaar en bereiden ze de reis voor. In 2013 gaan ze echt op reis. In 2014 doen ze verslag van de expeditie, de opbrengsten en resultaten.

Best practices
In dit jaarverslag kunt u lezen (dan wel horen en zien) hoe Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio in 2011 op het idee is gekomen een reis naar de 21e eeuw te maken. Aan de hand van diverse best practices laten we zien hoe we de nabije toekomst willen benaderen. We volgen daarbij de speerpunten uit het Strategisch Beleidsplan. Het bijzondere van dit jaarverslag is dat wij u de mogelijkheid bieden om het te lezen, te bekijken en te beluisteren op uw computer. We hopen dat u er met aandacht en plezier kennis van neemt en erdoor geïnspireerd raakt.
Rita Damhof

Rita Damhof,
Voorzitter College van Bestuur
Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio




De leerling centraal

'De leerling centraal' is één van de thema's van het Strategisch Beleidsplan 2012-2014. Leerlingen opleiden voor de toekomst is een uitdagende taak. De 21e eeuw vraagt om ICT-kunners en mediakenners. Maar de toekomstige burger moet meerdere basisvaardigheden en kerncompetenties in huis hebben. Hoe gaven we daar in 2011 blijk van?

Het Primair Onderwijs ging in 2011 van start met het opleiden van leerkrachten tot reken- of taalspecialist.
Ook het Voortgezet Onderwijs investeerde in taal- en rekenbeleid. Verder waren er in het Voortgezet Onderwijs plustrajecten waarmee leerlingen op allerlei gebieden hun talenten konden ontwikkelen. Een mooi voorbeeld was de Van der Capellen scholengemeenschap die in 2011 het vertellen een plek gaf in haar theateronderwijs. De Thorbecke Scholengemeenschap bood het 'plusvak' Moderne Media aan. In 2011 werd daarmee de Nationale Onderwijsprijs gewonnen. Een belangrijke kerncompetentie is problemen oplossen. Het Gymnasium Celeanum zag het geven van verantwoordelijkheid aan zijn leerlingen als de 'essentie van excellentie'. Waar dat toe kon leiden, bewees Celeanum-leerling Chris Jungerius: hij wist een plaats te bemachtigen aan de prestigieuze universiteit van Oxford in Engeland.
Ons Speciaal Onderwijs legde de focus naast individueel zorgdenken ook op opbrengstgericht denken en werken.


Onze aanpak

De leerling leert en ontwikkelt zich. Het is de leerkracht die hem daartoe kan uitdagen met activerende lesvormen in een inspirerende educatieve omgeving. Hoe waren we daar in 2011 mee bezig?

"Docenten die hardop durven denken in de klas, worden op handen gedragen," vat plaatsvervangend rector van het Gymnasium Celeanum Marco de Vries onze benadering kernachtig samen. Maar eigenlijk is de leerkracht zelf ook leerling. Hij leeft en werkt in een leergemeenschap waar hij kennis deelt en geïnspireerd wordt. De stafafdeling HRM ondersteunde docenten daarbij door middel van scholing en ontwikkeling. Zo werd een gesprekscyclus gefaciliteerd, met als belangrijke onderdelen lesbezoek van de leidinggevende en een persoonlijk ontwikkelingsplan. Het Primair Onderwijs zette in 2011 verder in op verhoging van de onderwijskwaliteit met zijn opleiding tot didactisch coach, terwijl de Thorbecke en de Van der Capellen scholengemeenschappen studiedagen opzetten om de toetskwaliteit te verhogen. Docenten van beide scholengemeenschappen konden in dit kader een master Leerbeleid volgen om collega's te coachen bij het maken en organiseren van RTTI-toetsen.


Leiderschap

In 2011 hebben we op diverse fronten gewerkt aan inspirerend leiderschap. CvB-voorzitter Rita Damhof bracht op uitnodiging van de PO-/VO-Raad in de zomer van 2011 een werkbezoek aan Singapore. Van Singapore terug naar Zwolle: ons management werd ondersteund met een nieuw managementrapportagesysteem.

Inspirerend leiderschap staat of valt met professionalisering en scholing. In 2011 investeerden we daar fors in. De directeuren Primair Onderwijs ondergingen een ontwikkelassessment volgens het DNLA-model.
Behalve bij het Primair Onderwijs waren er ook DNLA-assessments bij het Voortgezet Onderwijs, met name bij de Van der Capellen scholengemeenschap (locatiedirecteuren en teamleiders) en de Thorbecke Scholengemeenschap (teamleiders). Ook rondden PO-directeuren hun opleiding 'Opbrengstgericht Leiderschap' af, en intensiveerden ze hun centrale bijeenkomsten. Binnen het Speciaal Onderwijs gingen de teamleiders mede op basis van een inspectietraject over op de rol van 'onderwijskundig leider'. Bij de SO-directie kwam extra aandacht voor personeelsmanagement, voortkomend uit het bezuinigingstraject 'Passend Onderwijs'.


De school van de toekomst

De school van de toekomst is meer dan een onderwijsplek. We zien een centrale ontmoetingsplaats voor ons die ook digitaal is ontsloten. En die meer dan ooit inspeelt op de vragen van ouders en leerlingen.

In 2011 zetten we de ontwikkeling van brede scholen richting kindcentra in. Een ontwikkeling die in 2012 zal worden voortgezet. Openbare basisschool 'De Schatkamer' ontving in verband daarmee in 2011 het Keurmerk Brede School. Ook onze nieuwe basisschool 'Het Festival' maakte een ontwikkeling door naar kindcentrum. Tevens werd op 'Het Festival' 'De Kracht van 8' ontwikkeld, een concept waarbij tijdens de ochtenden wordt gefocust op taal en rekenen - op opbrengsten en resultaten - en de middagen veel meer in het teken staan van onder meer onderzoekende, explorerende en didactische werkvormen voor wereldverkenning. 'Het Festival' kijkt naar de toekomst en heeft tegelijkertijd de basisvaardigheden op orde. Deze school staat wat ons betreft dan ook model voor de OOZ-school van de 21e eeuw.

Ook in digitaal opzicht werd er hard aan de toekomst gewerkt. ICT stond bij OOZ in 2011 prominent op de kaart. We hebben er zowel met betrekking tot onze leerkrachten als ons management vorm en inhoud aan gegeven. Zo vond bij de Van der Capellen scholengemeenschap een pilot 'private clouding' plaats, om te onderzoeken hoe wij ons kunnen voorbereiden op de toekomst waarin leerlingen steeds meer met, van en door ICT zullen leren. Ook werd in 2011 een OOZ-brede ICT-conferentie georganiseerd. Vernieuwing van het intranet en de OOZ-website werden eveneens in 2011 voorbereid.
Dat alles had uiteraard zijn weerslag op het onderwijs: op het Gymnasium Celeanum vond de pilot 'De digitale klas' plaats. En het geavanceerde Van Kinsbergen college in Elburg werd zelfs '100% laptop' met in alle lokalen een smartboard!

De afdeling Facilitair creëerde in nauwe samenwerking met het management ook fysiek - namelijk in nieuwbouw en verbouw - een onderwijsomgeving die gericht is op de 21e eeuw. Nieuwbouwprojecten waren bijvoorbeeld het Festival en Daltonschool de Markesteen. Nieuwe gebouwen zoals Locatie Boterdiep van Onderwijscentrum de Twijn en het Van Kinsbergen college te Elburg werden in 2011 geopend. Ook werden er vanuit de afdeling Facilitair duurzaamheidsmaatregelen getroffen en werd het onderhoud aan technische installaties geoptimaliseerd.

De afdeling Financiën maakte de omslag naar de 21e eeuw met een plan voor het digitaliseren en archiveren van inkoopfacturen. Een (cyber)keuze met een hoog duurzaamheidsgehalte!

Wat vraaggericht werken betreft, verheugden we ons over de grote ouderbetrokkenheid bij OOZ. Tijdens de Grote Peuter Dag van 2011 was er een gastvrij onthaal van ouders en peuters. Op het Gymnasium Celeanum waren er klankbordgroepen van ouders die vier keer per jaar bij elkaar kwamen. Ouders gingen zelfs mee op excursie. Bij het Speciaal Onderwijs dachten ouders mee over tal van onderwerpen, zoals de invoering van Passend Onderwijs. SO-medewerkers werden daarnaast getraind in het samenwerken met ouders.


Onze (kern)waarden

Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio biedt een plek voor elk kind. Dat uitte zich in maatwerk. Naast eerder genoemde plusprojecten was er nog meer kindgericht onderwijs: door intensief te netwerken zocht (en vond) De Twijn stageplekken en werk voor elk kind. Op feestelijke wijze werd een speciaal loopbaanloket geopend: het Trajectbureau.
OOZ startte in 2011 met het project 'Integrale aanpak hoogbegaafdheid', een hoogbegaafdengroep. Dit leidde tot een bovenschoolse voorziening voor meer- en hoogbegaafden: de Cnopius-klassen. Zij bestaan uit leerlingen van OOZ-basisscholen.

Met drie sectoren in huis - PO, VO en SO -, bieden we doorlopende leerlijnen. Het Primair Onderwijs gaf hier op een bijzondere manier prioriteit aan.
Ook binnen het Speciaal en Voortgezet Onderwijs was er aandacht voor doorlopende leerlijnen. Zo investeerde de Van der Capellen scholengemeenschap in het opleiden van beginnende leerkrachten die speciale aandacht besteden aan doorlopende leerlijnen van PO naar VO. Doel: de overgang van Primair naar Voortgezet Onderwijs verbeteren, met name op het gebied van taal- en rekenopbrengsten. Op het Gymnasium Celeanum zijn er vanuit dezelfde visie geen aparte locaties voor de onder- en bovenbouw.

We zijn zichtbaar, lerend en sociaal actief in de maatschappij. Onze VO-leerlingen brachten dat in de praktijk met maatschappelijke stages, evenementen en internationale uitwisselingen in het kader van actief burgerschap. Daarnaast waren er parels als het feit dat Celeanum-gymnasiasten openlijk met elkaar in gesprek gingen over soms moeilijke privéomstandigheden. Scholieren van de Van der Capellen scholengemeenschap stelden man-vrouwverhoudingen aan de orde en leerlingen van de Twijn lieten met behulp van topsporters van FC Zwolle zien dat ze midden in de maatschappij staan. Kinderen van OBS de Toonladder, op hun beurt, toonden zich van hun beste kant door pannenkoeken te bakken voor bewoners van woonzorgcentrum Fermate. Ook de stafdelingen lieten zien dat ze maatschappelijk zichtbaar waren: zo participeerde Financiën in een project van de PO-Raad.

We zijn professioneel in denken en doen. In het kader van Integraal Personeelsbeleid (IPB) kan elke medewerker van OOZ zich maximaal ontwikkelen. De afdeling HRM bood hiervoor ook in 2011 verschillende (individuele) personeelsinstrumenten, van scholing en opleiding tot ondersteuning bij in-, door- en uitstroom.


Collectieve ambitie

OOZ wil de kwaliteit en opbrengsten van het onderwijs voortdurend verhogen door permanente professionalisering en scholing van leerkrachten en schoolleiders. Ook door planmatig werken aan innovatie en verbetering van het onderwijs proberen we dat doel te bereiken. We doen dat in de vorm van projecten en jaarplannen.

Zo investeerde het Primair Onderwijs in 2011 stevig in opbrengstgericht werken, met name op het gebied van taal/lezen en rekenen en het instellen van kaderteams. Voor leerkrachten werden masterclasses georganiseerd die in verband stonden met opbrengstgericht werken. Opbrengsten werden gemonitord en regelmatig besproken. Onze opbrengsten logen er dan ook niet om. Zo noemde de PO-Raad opbrengstgericht werken 'een voorbeeld van good practice bij OOZ'. Binnen het Voortgezet Onderwijs zag de Thorbecke Scholengemeenschap in 2011 de gemiddelde eindexamencijfers van het atheneum stijgen, terwijl het Gymnasium Celeanum constateerde dat de excellentiedoelen in 2011 'allang gerealiseerd waren'. De school werd in 2011 door Elsevier uitgeroepen tot één van de acht beste scholen van Nederland (in 2009 en 2010 tot één van de tien beste).

Ons Voortgezet Onderwijs werkte met de inzet van gespecialiseerde leerkrachten aan Passend Onderwijs. Ook waren er uitgebreide programma's en voorzieningen voor zorgleerlingen. Het speciaal onderwijs had binnen het Regionaal Expertise Centrum (REC) een voortrekkersrol bij de protesten tegen de voorgenomen bezuinigingen op passend onderwijs. Veel publiciteit kreeg de ballonnenactie. Ook voor onze basisscholen was passend onderwijs in 2011 een speerpunt. Er werd geïnvesteerd in het versterken van didactische vaardigheden op dit gebied door middel van didactische coaches.

Professionalisering kwam in 2011 op verschillende manieren tot uiting. Het Primair Onderwijs begon een leerwerktraject, met als onderdeel 'Master SEN' (Special Educational Needs). Een traject om nieuwe én ervaren mensen aan ons te binden en binnen onze instelling kennis uit te wisselen. Bij het Voortgezet Onderwijs (Van der Capellen scholengemeenschap en Thorbecke Scholengemeenschap) vond de invoering van RTTI plaats (zie ook het hoofdstuk 'Onze aanpak'). Het Gymnasium Celeanum evalueerde in 2011 het toetsbeleid en startte met de ontwikkeling van nieuw beleid. Zo werden onder meer afspraken gemaakt over het gebruik van toetssjablonen.
In 2011 is een werkgroep gestart met de ontwikkeling van een OOZ-brede academie. De Van der Capellen scholengemeenschap - die een stap zet met de verdere professionalisering van haar medewerkers - maakte deel uit van de werkgroep. Met Zwolse hogescholen waren er samenwerkingsprojecten gericht op het begeleiden van toekomstige docenten binnen het PO en het VO: 'Opleiden in de school'.


Nawoord

U heeft op deze webpagina's best practices gelezen (en gezien en beluisterd) waarmee Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio in 2011 de reis naar de 21e eeuw is begonnen. Via het weblog van onze expeditiedocenten Ferdinand Kooimans, Jacob Leeflang en Patricia Westgoed maakte u in dit digitale jaarverslag het ontstaan van die ontdekkingstocht mee.

Zoals we aangaven, biedt dit online jaarverslag een selectie van succesvolle activiteiten: onze parels! Dankzij de audiovisuele doorlinkmogelijkheden - 21e-eeuwse middelen! - heeft u kunnen kennisnemen van veel achtergronden.

We hopen u op deze eigentijdse manier te hebben verrast, geïnformeerd en vooral geïnspireerd. Want daar gaat het bij dit jaarverslag om: dat we successen en opbrengsten met elkaar delen en elkaar zo inspireren. Wilt u niet alleen terugkijken, maar ook gedurende het lopende schooljaar op de hoogte blijven van het OOZ-nieuws, volg dan het Nieuws op onze site.


Colofon

Tekst: Rogier de Jong Tekstproducties, Zwolle
Fotografie: Stefani Buijsman, Haelen
Vormgeving en webdesign: True Communications, Apeldoorn